Wat is het FODMAP-beperkte dieet en het SIBO dieet?

 

Hoewel het niet hetzelfde is als het SIBO-dieet, overlappen beide diëten en hebben ze een vergelijkbare aanpak en mogelijke gevolgen....

​

Uitleg over het Low FODMAP-dieet:

• Ontwikkeld voor prikkelbare darm (PDS/IBS)

• Richt zich op het vermijden van fermenteerbare koolhydraten (FODMAPs).

• Doel: klachten verminderen (gas, buikpijn, opgeblazen gevoel).

• Werkt vaak symptoomverlichtend, maar is geen genezende behandeling.

• Bedoeld als tijdelijk eliminatiedieet, gevolgd door herintroductie.

• Zonder juiste begeleiding kan het tekorten en verzwakking van het microbioom veroorzaken.

Uitleg over het SIBO-dieet:

• Gericht op Small Intestinal Bacterial Overgrowth (bacteriële overgroei in de dunne darm).

• Doel: bacteriën minder voeding geven zodat klachten afnemen.

• Er bestaan meerdere varianten (o.a. SIBO-specific, biphasic, aangepaste Low FODMAP).

• Vaak strenger en langduriger.

• Zonder juiste begeleiding kan het tekorten en verzwakking van het microbioom veroorzaken.

Overeenkomst

• Beide diëten:

  • Beperken fermenteerbare koolhydraten.

  • Verminderen vaak klachten op korte termijn.

  • Kunnen bij langdurig volgen de darmgezondheid (verder) schaden als ze niet persoonlijk worden afgestemd.

​

Het (Low)FODMAP dieet:

FODMAP (Fermenteerbare, Oligosachariden, Disachariden, Monosachariden And Polyolen) zijn kleine moleculen (koolhydraten) die slecht of niet opgenomen worden in de dunne darm en in de dikke darm terechtkomen. Dit veroorzaak dan darmklachten zoals een opgeblazen buik en winderigheid. FODMAP’s zitten van nature in voedingsmiddelen die we dagelijks eten en zijn de basis voor een gezonde voeding. In het FODMAP-beperkte dieet worden deze voedingsmiddelen 6-8 weken strikt uit je voeding geschrapt. Na deze fase volgt de herintroductiefase en worden voedingsmiddelen weer geïntroduceerd. Zo kun je erachter komen op welke voedingsmiddelen je reageert.

 

De klachten kunnen bij dit dieet in eerste instantie minder worden, omdat er minder FODMAP’s in het dieet zitten die darmklachten kunnen veroorzaken. Echter wordt er niet gekeken naar andere mogelijke oorzaken, o.a. darmgezondheid: is er mogelijk sprake van een lekkende darm, ontstekingen, dysbiose (disbalans in darm- bacteriën), zijn er parasieten aanwezig, hoe ziet je voeding eruit: timen van eet- en drinkmomenten, stress, temperatuur en structuur van voeding), welke medicatie wordt er gebruikt of is er gebruikt in het verleden, en hoe je je spijsvertering kunt herstellen. Tevens kan langdurig gebruik van dit dieet zorgen voor energieklachten, omdat er een grote kans is op een tekort aan eiwitten, vitamines en mineralen. Daarbij geven ook veel van onze cliënten aan dat ze niet klachtenvrij zijn geworden in de eliminatieperiode; de periode dat ze alle FODMAP’s hebben geschrapt. Het dieet lijkt dan niet aan te slaan. Cliënten zijn teleurgesteld, omdat het FODMAP dieet intensief is.

 

Het FODMAP-dieet… wél of liever niet?

Het FODMAP-dieet — ik heb het jarenlang aangeboden. Eerst in de oorspronkelijke vorm, later in een aangepaste variant met ongeraffineerde voeding: een pure whole foods-benadering. Toch ben ik gaandeweg een andere weg gaan bewandelen met mijn cliënten.

​

Deze keuze is niet zomaar ontstaan. Na vele FODMAP-dieetconsulten en behandelingen, én door intensieve gesprekken met andere gezondheidsprofessionals — zoals darmtherapeuten en specialisten op het gebied van de darmflora (het microbioom) — werd steeds duidelijker dat deze aanpak belangrijke beperkingen heeft.

​

Huisartsen verwijzen cliënten nog regelmatig door naar diëtisten voor het FODMAP-dieet, of officieel: het low-FODMAP-dieet. Dit gebeurt voornamelijk vanwege de wetenschappelijke onderbouwing. In de praktijk blijkt de uitvoering echter vaak complex en belastend, zeker in combinatie met een sociaal leven of binnen een gezin. Bovendien zijn de resultaten in veel gevallen tijdelijk of vallen ze tegen.

​

Fodmap pakt het probleem niet aan bij de kern. Het is eigenlijk een symptoomonderdrukkend (of eigenlijk 'vermijdend')-dieet, die je een periode van je klachten verlicht, maar vaak na verloop van tijd, meer klachten oplevert.

​

Eigenlijk ben ik tot de conclusie gekomen dat voor diegene die het FODMAP dieet wel geheel kunnen uitvoeren én daarna onder begeleiding her-introduceren: Het FODMAP dieet maar tijdelijk werkt en soms de klachten juist alleen maar heftiger maakt (uiteindelijk).

​

Het SIBO dieet (ander doel dan het FODMAP dieet) geeft vaak vergelijkbare resultaten.

​

Hierbij leg ik je uit waarom...

Mensen met het Prikkelbare Darmsyndroom (PDS) (een vrij algemene diagnose voor uiteenlopende klachten en met uiteenlopende oorzaken) krijgen vaak het FODMAP dieet voorgeschreven van de huisarts. Het is bedoeld als tijdelijke interventie, maar vaak blijven mensen die het FODMAP dieet zelf starten, het dieet te lang gebruiken en kunnen deze mensen vaak steeds minder verdragen. Zeker als het FODMAP dieet niet onder begeleiding wordt gevolgd, blijft herintroduceren vaak uit, of gebeurd dit op de verkeerde manier.

 

Het herintroduceren is vaak complex en omdat de klachten veelal terugkomen, stellen mensen deze fase vaak uit. Tevens heeft de angst (stress) weer negatieve invloed op de darmen (gut-brain-axis).

 

Het FODMAP dieet zegt in het ergste geval; Als je reageert op alle FODMAP's in de herintroductie fase is de kans groot dat je dysbiose hebt. Dysbiose is disbalans van de darmbacteriën waardoor je darmen extra gevoelig reageren. Het is dan belangrijk om eerst te focussen op het herstellen van je darmen (achterhalen en elimineren van persoonlijke triggers + voeden van het microbioom (darmbacterieen balans herstel en mucus herstel indien nodig), en vervolgens te herintroduceren (met een schema / observatie journal).

​

FODMAP staat voor:

- Fermentable

Oligo-

Di- &

Mono-sacchariden

And

Polyols

​

Dit zijn snelle suikers uit zoetigheid, complexe koolhydraten zoals vezels en zoetstoffen zoals sorbitol en xylitol.

Er zitten ongezonde suikers bij, maar ook gezonde vezels zoals in groenten en fruit. FODMAP's zijn dus niet slecht of ongezond.

​

Wat is het probleem...

Gunstige bacteriën in de darmen helpen met de vertering van FODMAP's. Je eet ze eigenlijk voor hen (en je hormonale balans), niet perse voor jezelf. In ruil daarvoor maken ze gezonde stoffen aan, zoals zuren die helpen met de peristaltiek en afweer tegen ziekteverwekkers.

​

Ongunstige bacteriën en gisten produceren gas en afvalstoffen. Die kunnen zorgen voor een opgeblazen en pijnlijk gevoel.

​

Waarom is vermijden niet handig...

De FODMAP's zijn het voedsel van de ongunstige soorten- maar ook voor de gunstige soorten bacteriën. Door ze helemaal weg te laten honger je je ongunstige bacteriën uit, maar ook direct je gunstige bacteriën. 

​

Daardoor houd je nog minder bacteriën over die je kunnen helpen bij een goede vertering... en is de kans groot dat je klachten krijgt als je de voedingsmiddelen weer gaat eten.

​

Je bent dus niet overgevoelig of allergisch voor het product..

Je hebt alleen niet genoeg enzymen en bacteriën om het te helpen verteren. 

​

Het FODMAP dieet houdt het probleem dus vooral in stand en maakt het vaak zelfs erger. Uiteindelijk wordt je steeds 'gevoeliger'.

​

Maar welke behandeling is dan wel helpend?

Breng je vertering weer op orde. Sluit parasieten uit. Laat onderzoeken of je voldoende maagzuur produceert en enzymen. 

Hoe is het met je darmflora (het Microbioom) gesteld (de bacteriële verhouding en conditie)?

​

Je kunt samen met de diëtist op zoek naar de beste route voor jou..

Welke onderzoeken sluiten aan?

Hoe kunt je het beste de paden bewandelen?

Hoe pak je het aan mbt opbouwen van je darmflora?

Hoe interpreteer ik onderzoeken?

Welke supplementen en voedingsmiddelen zijn ondersteunend en helpend in de opbouw van mijn Microbioom (darmflora)?

​

Pas als je het probleem bij de kern aanpakt; onderliggende oorzaken oplost, dan pas kun je langzamerhand meer voeding eten.

​

Doe het langzaam (voeding introduceren of weer kunnen verdragen, ook na opbouwen van je darmflora heeft tijd nodig - je kunt in de sportschool. ook niet direct veel kilo's liften na een ziekbed waarbij je spiermassa is verlaagd), Leer lichaamssignalen herkennen en doorvoelen (met je lichaam (her)verbinden - ook in relatie tot leren ontspannen van je zenuwstelsel (stress heeft een grote invloed op je darmflora) en journal (dagboeken bijhouden, evalueren - evalueer met de diëtist voor de juiste begeleiding en stappen).

​

Heb je interesse in begeleiding? Neem dan contact op met Dietistenpraktijk DDietist, The Holistic Dietician.